سرگیجه و درمان آن

در سیستم تعادلی ما هر یک از سیستم ها فیدبک های خاصی را فراهم می کنند و در صورت بروز اختلال و تغییر در هر یک از این سیستم ها، فرد دچار احساس گیجی، عدم تعادل و سرگیجه می شود. با این وجود بیشتر سرگیجه ها علت دهلیزی و وستیبولار دارند و در اثر اختلالات گوش داخلی ایجاد می شوند.

سرگیجه و درمان آن

سیستم تعادلی ما وابسته به سه حس بینایی، حس عمقی و سیستم دهلیزی می باشد.

سیستم بینایی- بینایی شما به شما این امکان را می دهد که از موقعیت خود در سطح مطلع شوید.

سیستم حس عمقی- سیستم حس عمقی ما شامل عضلات و حس لامسه می باشد و به شما این امکان را می دهد تا از موقعیت بدن خود در محیط مطلع شوید.

سیستم دهلیزی- سیستم دهلیزی مسئول حرکت، تعادل و جهت یابی فضایی می باشد. اندام تعادلی در گوش داخلی (اندام دهلیزی یا لابیرنت) حرکات سر را حس و دریافت می کند. مغز ما سیگنال های دریافتی از این سه حس را دریافت و با هم ترکیب می کند و از آنها در کنترل سر، بدن و حرکات چشم استفاده می کند.

 

نحوه تشخیص اختلالات وستیبولار (دهلیزی)

با استفاده از آزمون ها و ارزیابی های دهلیزی، اختلالات دهلیزی را تشخیص می دهند. برای تشخیص ابتدا تاریخچه گیری کاملی از بیمار گرفته می شود تا علت سرگیجه مشخص شود.

آزمون دهلیزی شامل انواع مختلف تست ها به منظور ارزیابی عملکرد سیستم های دهلیزی، بینایی و سیستم های دخیل در تعادل می باشد.

اجزا این تست ها شامل موارد زیر می باشد:

  • آزمون های عصب کرانیال و اکولوموتور دهلیزی
  • آزمون های حدت بینایی داینامیک
  • آزمون های ارزیابی سرگیجه وضعیتی
  • آزمون های تعادلی داینامیک و استاتیک

 

روش های درمانی گیجی و سرگیجه

درمان توانبخشی وستیبولار روش ویژه ای برای درمان گیجی، سرگیجه و عدم تعادل می باشد. این درمان شامل تکنیک های مختلف به منظور بهبود علایم می باشد و شامل موارد زیر می باشد:

  • تطابق دهلیزی: تمریناتی برای تثبیت نگاه خیره و گیجی
  • تمرینات خوگیری برای گیجی مزمن
  • مانور های جایگذاری مجدد: این مانور ها به منظور درمان سرگیجه های وضعیتی به کار گرفته می شوند.
  • تمرینات تعادلی داینامیک: برای افراد با مشکلات عدم تعادلی و ثبات بدن

این روش های درمانی منجر به از بین رفتن علایم سرگیجه و گیجی شده و منجر به بهبود تعادل و کنترل وضعیتی می شود. درمان سرگیجه به طور قابل توجهی خطر افتادن بیماران را کاهش می دهد. همچنین منجر به افزایش مستقل بودن افراد می گردد. برخی از انواع سرگیجه مانند سرگیجه خوش خیم وضعیتی را می توان در 2 یا 3 جلسه به طور کامل درمان کرد.

درمان سرگیجه

درمان سرگیجه چه مدت زمان می برد؟

مدت زمان درمان سرگیجه به علت ایجاد سرگیجه و هم چنین ویژگی های فردی افراد مربوط می باشد. در بخش زیر میانگین مدت زمان لازم برای انواع اختلالات دهلیزی به طور اختصار اورده شده است.

  • سرگیجه وضعیتی (BPPV): بین 1 تا 2 هفته
  • ضعف یا هایپوفانکشن دهلیزی: بین 4 تا 8 هفته
  • ضعف عملکردی دو طرفه دهلیزی: بالای 8 هفته
  • اختلالات دهلیزی مرکزی: بالای 8 هفته
  • اختلالات دهلیزی مزمن: بالای 6 هفته

درمان گیجی و دیگر مشکلات تعادلی مرتبط با گوش

سرگیجه احساس چرخش فرد حول محیط اطراف یا احساس چرخش محیط به دور فرد می باشد.حرکات سر و بدن ممکن است علایم سرگیجه مانند سبکی سر، تهوع یا استفراغ را تشدید کند. مدت زمان سرگیجه می تواند بین چند ثانیه تا چند ساعت به طور مداوم باشد.

علل سرگیجه

سرگیجه علت های مختلفی دارد و در بخش زیر برخی از این علل اصلی آورده شده است:

  • مشکلات سیستم عصبی مرکزی مانند تومور و سکته های مغزی

  • مشکلات نخاعی گردنی

  • عارضه های عروقی

  • ابیماری منییر

  • نوریت وستیبولار

  • عفونت های گوش داخلی

  • سرگیجه وضعیتی یا BPPV

 

سرگیجه وضعیتی BPPV

از شایع ترین علل سرگیجه می باشد و در تغییرات مکانیکی درون گوش داخلی ایجاد می شود. در این عارضه کریستال های گوش داخلی از جایشان کنده می شوند و وارد مجاری نیمدایره ای گوش داخلی می شوند. ورود و حرکت این کریستال ها منجر به تغییرات مایع مجاری نیمدایره ای و در نتیجه منجر به حس حرکت می شوند. به این علت است که به هنگام حرکت و تغییر وضعیت سر، دراز کشیدن یا غل خوردن منجر به ایجاد حس سرگیجه می شود. مطالعات نشان داده اند که 2 تا 3 درصد افراد جامعه در معرض خطر ابتلا به BPPV می باشند. همچنین زنان مسن بیشتر از مردان در خطر ابتلا قرار دارند.

تشخیص و درمان BPPV نسبت به سایر علل سرگیجه به نسبت آسانتر می باشد. ادیولوژیست با انجام مانور هالپایک می تواند BPPV و مجرای درگیر را تشخیص دهد. این مانور غیر تهاجمی می باشد و انجام آن حدودا 10 دقیقه زمان می برد. در این مانور سر و بدن در جهات مشخصی حرکات داده می شود و پیرو هر حرکت، حرکات چشم ها بررسی می شوند. جهت حرکات چشم در این مانور، مجرای درگیر را مشخص می کند.

درمان سرگیجه وضعیتی BPPV

درمان BPPV بدون نیاز به مصرف دارو می باشد و با انجام مانور های درمانی غیر تهاجمی مانند اپلای (Eply) و سایمون (Semont) در مدت دو یا سه جلسه به طور کامل بهبود می یابد.

مانور اپلای در سال 1980 توسط دکتر جان اپلای به منظور درمان BPPV مجرای خلفی معرفی گردید. انجام این مانور منجر به دور شدن کریستال ها از مجاری نیمدایره و انتقال آنها به وستیبول می شود و در 90 تا 95 درصد بیماران نتایج مثبتی می دهد.

نحوه انجام مانور بدین شک می باشد که بیمار روی تخت می نشیند و سر بیمار را 45 درجه بر حسب تاریخچه گیری انجام شده به سمت چپ یا راست می چرخانیم و سر را سریعا به پایین تخت آورده و به مدت 30 الی 60 ثانیه 30 درجه پایین تر از تخت نگه می داریم و سپس سر را در جهات مختلف چرخش می دهیم.

در صورتی که BPPV از طریق درمان مناسب برطرف شود، بیماران اغلب نیازی به مراجعه مجدد برای درمان بیشتر ندارند. اما نیازمند یک سری تمرینات برای انجام در منزل می باشند که توسط ادیولوژیست ارائه و آموزش داده می شود.

در کلینیک شنوایی سنجی سمعک پل رومی، مانور ها و تست های تعادلی با استفاده از بروز ترین دستگاه ها و توسط ادیولوژیست های مجرب انجام می شود. در صورت احساس سرگیجه و گیجی به منظور دریافت مشاوره می توانید با کارشناسان ما در کلینیک سمعک پل رومی تماس برقرار نمایید.